Obsługa Szybkowaru

Na tej stronie postaram się przedstawić Wam w jasny i zrozumiały sposób, czym jest szybkowar i jak się go obsługuje.

Dostępne na rynku szybkowary różnią się pojemnością, materiałem wykonania, systemami zabezpieczeń oraz stylizacją i detalami, jak np. kierunek wypuszczania pary, czy kształt uchwytów.

Gotuję w garnkach 4 l i 6 l oraz sporadycznie 8 l. Wszystkie moje garnki mają dwa poziomy ciśnienia - Niskie (0.55 bar) oraz Wysokie (1.05 bar). Posiadam dodatki w postaci nóżki i koszyczka do gotowania na parze oraz naczynia do pieczenia w szybkowarze.

Jeden garnek 4-litrowy wystarczy na 2-3 osobową rodzinę. Garnek 6 l nada się dla 4-5 osób. Garnki o większej pojemności sprawdzą się w rodzinach powyżej 5 osób.

Jeśli jeszcze nie wiesz, czy warto mieć szybkowar, zapraszam na stronę Zalety.

Informacje o tym, jak gotować z moich przepisów znajdziesz na stronie O Przepisach.

Gdy już zapoznasz się z obsługą, proponuję na początek coś prostego z działu Podstawy lub Warzywa.

1. Cóż to takiego ten szybkowar i co się w nim dzieje podczas gotowania

Szybkowar 4l ze stali nierdzewnej.

Szybkowar 4l ze stali nierdzewnej.

Ogólnie rzecz biorąc jest to najzwyklejszy w świecie garnek, zamykany specjalną pokrywką.

Po zamknięciu szybkowaru, potrawa zaczyna się gotować tak jak w zwykłym garnku. Po chwili jednak pojawiają się pewne różnice. Szybkowar jest szczelnie zamknięty i para powstała podczas gotowania praktycznie nie ma ujścia. W wyniku tego dochodzi do znacznego podniesienia ciśnienia i wzrostu temperatury wody. Para, zamiast uchodzić, krąży wewnątrz garnka, przenikając potrawę na wskroś i rozbijając włókna produktów w bardzo krótkim czasie. Wszystkie aromaty z warzyw, mięs, ziół i przypraw przenikają się nawzajem tworząc fantastyczne i bogate kompozycje smakowe.

2. Szybkowar, a nasze bezpieczeństwo. Bać się czy nie?

Większość firm wyposaża wszystkie obecnie dostępne szybkowary w potrójny mechanizm bezpieczeństwa oraz uchwyt blokujący, który zapobiega otwarciu się garnka pod ciśnieniem. W dużej mierze jednak bezpieczeństwo korzystania z szybkowaru zależy od nas samych. Najważniejszą sprawą jest nauczyć się słuchać szybkowaru i rozpoznawać jego reakcje/zachowania. Może wydaje się to skomplikowane, ale wcale nie jest. Po jakimś czasie, na podstawie dźwięku uchodzącej pary, będziecie wiedzieć co się dzieje w garnku, np. skończył się płyn lub ciśnienie nie jest wystarczająco wysokie. Dlatego ważne jest, aby zawsze być w pobliżu garnka i słuchać dźwięku wydobywającej się pary. 

3. Uchwyt pokrywki szybkowaru - elementy.

Uchwyt pokrywki szybkowaru .

Uchwyt pokrywki szybkowaru .

Uchwyt pokrywki składa się z 3 elementów:

1. Zawór ciśnieniowy - okrągły element na "szczycie" uchwytu (z otworem wewnątrz), z którego po wytworzeniu ciśnienia uchodzi para. W zależności od modelu otwór wylotu pary może być skierowany pionowo do góry (jak na zdjęciu) lub pod kątem na bok garnka. Na zaworze znajdują się oznaczenia:

  • wybór poziomu ciśnienia -  cyfry 2 i 1
  • gotowanie bez ciśnienia (dekompresja) - symbol pary
  • czyszczenia zaworu ciśnieniowego - symbol średnicy

2. Wskaźnik ciśnienia - mały punkcik (na zdjęciu w kolorze żółtym), który przyjmuje dwie pozycje:

  • schowany - w szybkowarze nie wytworzyło się ciśnienie
  • uniesiony - w szybkowarze wytworzyło się właściwe ciśnienie i otwarcie garnka jest możliwe tylko po przeprowadzeniu dekompresji

3. Przycisk blokujący i odblokowujący pokrywkę (na zdjęciu w kolorze szarym) - służy do otwierania i zamykania garnka. Po lewej stronie przycisku znajduje się symbol garnka otwartego, po prawej symbol garnka zamkniętego.

Po wewnętrznej stronie pokrywki znajduje się wylot blokady pokrywki, który automatycznie zatrzaskuje garnek po wytworzeniu się w nim ciśnienia. Kiedy to nastąpi, otwarcie się garnka w sposób samoistny lub przy użyciu przycisku blokującego jest niemożliwe.

4. Dlaczego woda jest kluczowa dla gotowania w szybkowarze i jaka jej minimalna ilość jest potrzebna do wytworzenia ciśnienia?

Ciśnienie powstaje w wyniku nagromadzenia się pary wytworzonej z wody. Dlatego w garnku musi być zawsze jakiś płyn - woda lub wywar. 

Zgodnie z zaleceniami producenta, minimalna ilość wody, w jakiej należy gotować to 200ml - 1 szklanka.

Ja czasem daję mniej niż 200 ml płynu. Na przykład pomidory po krótkiej chwili podsmażania wydzielają tyle soku, że wystarczy dodać 100 ml lub 120 ml, aby w garnku wytworzyło się odpowiednie ciśnienie.

Przy dłuższym czasie gotowania  200 ml jest niewystarczającą ilością płynu. Dlatego gotując potrawę np. 40 min, musimy wlać odpowiednio większą ilość wody. Nigdy jednak nie należy napełniać garnka powyżej 2/3 jego objętości, aby było miejsce na wytworzenie się pary! 

5. Garnek w pozycji: OTWARTY

W tej pozycji:

  • uchwyt pokrywki nie nachodzi całkowicie na uchwyt garnka
  • szary przycisk blokujący pokrywkę pozostaje wysunięty w dół (zdjęcie po prawej)

6. Zamykanie garnka, czyli jak prawidłowo zamknąć szybkowar.

Aby zamknąć szybkowar, należy pokrywkę nałożyć tak, aby strzałka na pokrywce i strzałka na uchwycie były ustawione naprzeciwko siebie (pierwsze zdjęcie poniżej). Następnie przekręcamy pokrywkę zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Gdy uchwyt pokrywki nałoży się na uchwyt garnka, szary przycisk automatycznie przesunie się w górę (usłyszysz wyraźne kliknięcie) i nie otworzysz już garnka bez użycia szarego przycisku (zdjęcie trzecie).

7. Garnek w pozycji: ZAMKNIĘTY

W tej pozycji:

  • uchwyt garnka i pokrywki nachodzą na siebie
  • szary przycisk  jest całkowicie dosunięty do góry

8. Ratunku! Mój szybkowar jest wadliwy! Pokrywka ma luz!

Sytuacja: szybkowar został zamknięty prawidłowo (patrz pkt. 6), ale w dalszym ciągu pokrywka delikatnie przekręca się w obie strony.

Nie bój się, to zupełnie normalne! Twój szybkowar nie jest wadliwy, a pokrywka przestanie latać (zakleszczy się) w momencie wytworzenia się ciśnienia w garnku (patrz pkt. 11). Przyjrzyj się zdjęciom poniżej.

Garnek w pozycji zamknięty.  Widoczne przesunięcie około 1 cm. Jest to zupełnie normalne.

Garnek w pozycji zamknięty.  Widoczne przesunięcie około 1 cm. Jest to zupełnie normalne.

Garnek w pozycji zamknięty po wytworzeniu się ciśnienia. Brak widocznego przesunięcia pokrywki względem uchwytu garnka.

Garnek w pozycji zamknięty po wytworzeniu się ciśnienia. Brak widocznego przesunięcia pokrywki względem uchwytu garnka.

9. Poziomy ciśnienia i który z nich wybrać?

Większość szybkowarów, dostępnych na rynku, oferuje dwa poziomy ciśnienia. Jego wybór zależy od produktu, jaki zamierzamy ugotować.

Pozycja 2 na zaworze ciśnieniowym - ciśnienie wysokie.

Pozycja 2 na zaworze ciśnieniowym - ciśnienie wysokie.

Pozycja 1 na zaworze ciśnieniowym - ciśnienie niskie.

Pozycja 1 na zaworze ciśnieniowym - ciśnienie niskie.

Wysokie ciśnienie (1.05 bara) - pozycja 2: umożliwia ugotowanie w niewiarygodnie krótkim czasie nawet najbardziej wymagających produktów, jak rośliny strączkowe, czerwone mięsa, zboża i warzywa.

Niskie ciśnienie (0.55 bara) - pozycja 1: umożliwia ugotowanie w minimalnie dłuższym czasie delikatnych produktów, które z łatwością uległyby uszkodzeniu i rozgotowaniu pod wyższym ciśnieniem.

Uwaga: Jeśli chcesz lub potrzebujesz wykorzystać szybkowar do gotowania tradycyjną metodą (jak w każdym normalnym garnku - bez ciśnienia), wystarczy, że:

  • zamkniesz szczelnie garnek (patrz pkt. 6)
  • ustawisz zawór w pozycji Bez Ciśnienia (inaczej Dekompresja) - symbol pary
  • zaczniesz gotować

Gotowanie w ten sposób (bez ciśnienia) nie różni się niczym od gotowania w zwykłym garnku.

Pozycja zaworu Bez Ciśnienia.

Pozycja zaworu Bez Ciśnienia.


Co zrobić, gdy Twój szybkowar posiada tylko jeden poziom ciśnienia?

Dla oszczędności czasu i komfortu gotowania, najprościej byłoby zamienić go na taki z dwoma poziomami ciśnienia.:) Jeżeli nie jest to możliwe, proponuję ustalić, czy ciśnienie w Twoim garnku odpowiada wysokiemu, czy też niskiemu w garnkach posiadających dwa poziomy ciśnienia. Następnie zachęcam Cię do eksperymentowania z przepisami w celu ustalenia o ile musisz skracać lub wydłużać czas gotowania. W ten sposób wypracujesz własne czasy gotowania z jednym poziomem ciśnienia.

10. Po czym poznać, że w garnku nie ma jeszcze ciśnienia

Wskaźnik ciśnienia (punkcik w żółtym kolorze) jest schowany.

Wskaźnik ciśnienia (punkcik w żółtym kolorze) jest schowany.

Wskaźnik ciśnienia (punkcik w żółtym kolorze) jest schowany.

11. Po czym poznać, że w garnku wytworzyło się wybrane przez nas ciśnienie?

W chwili wytworzenia się i przekroczenia ustalonego ciśnienia wewnątrz garnka, wskaźnik ciśnienia podchodzi do góry. Podniesienie się wskaźnika ciśnienia będzie poprzedzone delikatnym syczeniem. Chwilę później (ok. 2 min przy małej ilości płynu, znacznie dłużej przy większej ilości) z zaworu ciśnieniowego zacznie uchodzić para. Będzie przy tym troszkę szumu. Nie bójcie się - jest to całkiem normalne. 

W tym momencie otwarcie garnka bez dekompresji jest niemożliwe.

Wskaźnik ciśnienia (punkcik w żółtym kolorze) uniesiony do góry. Oznacza to, że w garnku zebrało się już ciśnienie i pokrywka automatycznie została zablokowana.

Wskaźnik ciśnienia (punkcik w żółtym kolorze) uniesiony do góry. Oznacza to, że w garnku zebrało się już ciśnienie i pokrywka automatycznie została zablokowana.

12. Kiedy zaczynamy odliczać czas gotowania?

Odliczanie czasu gotowania rozpoczyna się w momencie, gdy szybkowar zacznie wypuszczać parę z zaworu ciśnieniowego stałym strumieniem (czasu do tego momentu nie liczymy). 

13. Stały strumień pary i jego znaczenie.

Para zaczyna uchodzić z wylotu zaworu ciśnieniowego. Zmniejsz moc palnika i zacznij odliczać czas gotowania.

Para zaczyna uchodzić z wylotu zaworu ciśnieniowego. Zmniejsz moc palnika i zacznij odliczać czas gotowania.

Aby wytworzyć ciśnienie w szybkowarze, należy ustawić palnik na maksymalne grzanie. Kiedy para zacznie wydobywać się z zaworu ciśnieniowego, zmniejszamy grzanie do ok. 3/4 lub 1/2 mocy palnika, tak, aby zachować równy strumień pary (bez pyrkania, bulgotania). Nigdy nie gotujemy na maksymalnej mocy palnika. Para wydobywająca się stałym strumieniem gwarantuje gotowanie się potrawy pod właściwym ciśnieniem i w jednakowej temperaturze.

14. Jak otworzyć szybkowar, czyli 3 metody dekompresji.

Dekompresję garnka (czyli pozbycie się nagromadzonego ciśnienia) można przeprowadzić 3 metodami:

  1. Metoda Szybka - polewanie brzegu pokrywki garnka zimną wodą (do 40 sekund)
  2. Metoda Naturalna - naturalne opadanie ciśnienia (do 20 minut)
  3. Metoda Z zaworem - ustawienie zaworu ciśnieniowego na pozycji Bez Ciśnienia (do 1 minuty)

1. Metoda Szybka - polewanie brzegu pokrywki garnka zimną wodą.

Pamiętajcie, że nigdy nie wolno zanurzać dna garnka w zimnej wodzie bezpośrednio po ugotowaniu lub stawiać na bardzo zimnych powierzchniach. Jest to niebezpieczne! Ja wkładam drucianą podstawkę pod garnek, dzięki czemu dno garnka nie ma bezpośredniego kontaktu z zimną wodą.

Druciana podstawka - oddziela dno garnka powierzchni zlewu.

Druciana podstawka - oddziela dno garnka powierzchni zlewu.

Garnek na drucianej podstawce.

Garnek na drucianej podstawce.

Dekompresja poprzez polanie brzegu pokrywki zimną wodą.

Dekompresja poprzez polanie brzegu pokrywki zimną wodą.


2. Metoda Naturalna - naturalne opadanie ciśnienia. Zestawiamy garnek z palnika i pozwalamy, aby ciśnienie samo zeszło, bez przekręcania zaworu ciśnieniowego na pozycję Bez Ciśnienia (symbol pary).

Naturalne opadanie ciśnienia. Zawór ciśnieniowy pozostaje w pozycji wybranego przez nas ciśnienia.

Naturalne opadanie ciśnienia. Zawór ciśnieniowy pozostaje w pozycji wybranego przez nas ciśnienia.


3. Metoda Z zaworem - Ustawienie zaworu ciśnieniowego na pozycji Bez Ciśnienia (symbol pary). Para zacznie schodzić przez zawór ciśnieniowy. Dla wygody robię to pod okapem lub na balkonie.

Garnek w pozycji Bez Ciśnienia - obniżanie ciśnienia w garnku poprzez wypuszczenie pary przez zawór ciśnieniowy.

Garnek w pozycji Bez Ciśnienia - obniżanie ciśnienia w garnku poprzez wypuszczenie pary przez zawór ciśnieniowy.

Zawór ciśnieniowy w pozycji Bez Ciśnienia. Ciśnienie schodzi przez zawór ciśnieniowy. Najwygodniej robić to pod okapem.

Zawór ciśnieniowy w pozycji Bez Ciśnienia. Ciśnienie schodzi przez zawór ciśnieniowy. Najwygodniej robić to pod okapem.

15. Po czym poznać, że ciśnienie w garnku już spadło?

W wyniku dekompresji wskaźnik poziomu ciśnienia (kolor żółty) obniży się. 

Wskaźnik ciśnienia(żółty kolor) obniżony/schowany, oznacza, że w garnku nie ma ciśnienia.

Wskaźnik ciśnienia(żółty kolor) obniżony/schowany, oznacza, że w garnku nie ma ciśnienia.

16. Kiedy garnek jest gotowy do otwarcia i jak to robimy?

Po zastosowaniu jednej z opisanych metod dekompresji (patrz pkt.14), wskaźnik ciśnienia obniży się (patrz pkt.15). 

Aby otworzyć garnek należy palcem przyciągnąć do siebie szary przycisk i przekręcić pokrywkę  w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara.

17. Po czym poznać, że ciśnienie nie zbiera się w garnku?

Sytuacja: Czekasz, czekasz i czekasz i nic. Wskaźnik ciśnienia nie podszedł do góry, pokrywka nie 'zassała', a bokami skrapla się para kapiąc na kuchenkę. Sytuacja taka oznacza, że pokrywka garnka została źle założona i ciśnienie się nie wytworzy. Co zatem zrobić? Przede wszystkim nie panikuj! 

Po prostu :

  • wyłącz palnik
  • przesuń zawór ciśnieniowy na pozycję Bez Ciśnienia (symbol pary)
  • otwórz garnek
  • zamknij go szczelnie ponownie i rozpocznij gotowanie od nowa
  • pamiętaj, żeby skrócić nieznacznie czas dalszego gotowania, gdyż produkt uległ już obróbce cieplnej

18. Ogólne zasady bezpieczeństwa

1. Przed każdym użyciem sprawdź, czy wyloty zaworów nie są zablokowane, poprzez naciśnięcie ich np. patyczkiem. 

Sprawdzanie wylotu zaworu ciśnieniowego.

Sprawdzanie wylotu zaworu ciśnieniowego.

Sprawdzanie wylotu blokady pokrywki. W środku jest metalowa kulka, którą należy nacisnąć.

Sprawdzanie wylotu blokady pokrywki. W środku jest metalowa kulka, którą należy nacisnąć.

W moim modelu szybkowaru na zaworze ciśnieniowym znajduje się pozycja 'czyszczenie' (symbol średnicy). Umożliwia ona wyjęcie całego zaworu ciśnieniowego i dokładne jego oczyszczenie. Czyścić można: 

  • pod bieżącą wodą
  • przy użyciu cienkiego patyczka np. wykałaczki, igły lub patyczka bambusowego

Aby zdjąć zawór ciśnieniowy w celu oczyszczenia przekręć zawór ciśnieniowy na pozycję czyszczenie (symbol średnicy). Zawór delikatnie odbije do góry. Wtedy wyjmij go delikatnie i oczyść.  Aby włożyć zawór ciśnieniowy z powrotem na miejsce, ustaw go w tej samej pozycji co przy wyjmowaniu i delikatnie wsuń na miejsce, a następnie przekręć go na inną pozycję (2, 1 lub symbol pary). Nigdy nie siłuj się z zaworem przy wyjmowaniu i wkładaniu, bo możesz go uszkodzić.

2. Regularnie upewniaj się, czy guma uszczelniająca wewnątrz pokrywki nie uległa uszkodzeniu. W razie konieczności wymień ją na nową.

3. Inne:

  • jeśli jesteś nabywcą nowego szybkowaru, bezwzględnie zapoznaj się z instrukcją jego obsługi!

  • do gotowania zawsze używaj odpowiedniej ilości płynu (patrz pkt. 4 )

  • przestrzegaj dodatkowych zasad bezpieczeństwa podczas gotowania potraw, które mogą się spienić w wyniku wzrostu ciśnienia i zatkać zawór ciśnieniowy np. rośliny strączkowe

  • nigdy nie zanurzaj dna garnka w zimnej wodzie przy nagromadzonym ciśnieniu (patrz pkt. 14.1)

Uszczelka gumowa.

Uszczelka gumowa.

19. Wasze pytania